Einde van de zaak: het gerecht doet uitspraak

• Een vonnis is de term voor uitspraken van vredegerechten en rechtbanken op het niveau eerste aanleg. Een arrest wordt uitgesproken door de hoven.
• Een beschikking is de geijkte term voor uitspraken van de voorzitter van de rechtbank in kort geding, van de jeugdrechtbank, de beslagrechter en de raadkamer.
• De term verdict wordt voorbehouden voor de uitspraken van een jury bij een hof van assisen. De beslissing van het assisenhof die de magistraten uitschrijven is een arrest.
• Een tussenvonnis of tussenarrest dient om een tussentijds probleem af te handelen. Dergelijke uitspraken 'alvorens recht te doen' kunnen bijvoorbeeld dienen om een deskundige aan te stellen. Ze worden ook gebruikt om een prejudiciële vraag te stellen, dat is een vraag die aan een ander rechtscollege wordt gesteld vooraleer de zaak te beslechten. In een eindvonnis of eindarrest wordt de rechtszaak definitief beslecht.
• Een uitspraak kan worden geveld op tegenspraak, wat betekent dat alle betrokken partijen zijn gehoord. Een uitspraak wordt bij verstek geveld (verstekvonnis) wanneer ten minste één partij niet op de zitting is verschenen en dus haar verweermiddelen niet heeft kunnen of willen voorleggen.
• Een rechterlijke uitspraak is per definitie uitvoerbaar, wat betekent dat men via de arm der wet de veroordeelde kan dwingen ze uit te voeren. Om de uitvoering te bespoedigen kan een burgerlijk rechtscollege op verzoek van de eiser een dwangsom vaststellen die bij vertraging betaald moet worden. In strafzaken is geen dwangsom mogelijk.
• Een burgerlijk rechtscollege kan zijn uitspraak uitvoerbaar bij voorraad verklaren. De rechter geeft daarmee aan partijen de toelating om het vonnis of arrest meteen te laten uitvoeren, zonder te moeten wachten tot er verzet of hoger beroep ingesteld is.
  
  Gaat het om een beslag, dan kan de rechter dit ook uitvoerbaar verklaren 'niettegenstaande kantonnement'. Door een kantonnement kan een verweerder het beslag op zijn goederen voorkomen door aan een gerechtsdeurwaarder een som te overhandigen die de schuld en de procedurekosten dekt. Wint de verweerder de procedure in verzet of in beroep, dan krijgt hij die som terug.
• Een strafgerecht kan de onmiddellijke aanhouding van de veroordeelde bevelen, althans bij een gevangenisstraf van minstens een jaar zonder uitstel. Formeel gezien is de onmiddellijke aanhouding een preventieve maatregel die nog niet onder de strafuitvoering valt; wel valt zij onder de voorlopige hechtenis.
• Het originele vonnis, dat door de rechters en de griffier ondertekend is, wordt de minuut genoemd. Om het vonnis te kunnen betekenen aan de tegenpartij en zo de uitvoering ervan te verkrijgen, is een uitgifte van het vonnis nodig. Dat is een kopie met de formule van tenuitvoerlegging. De griffie levert deze uitgifte af tegen betaling. Een expeditie is een ondertekend afschrift van een vonnis of arrest zonder formulier van tenuitvoerlegging. Een afschrift is een niet-ondertekende kopie van de uitspraak.