Raad van State (afdeling Administratie)


De Raad van State vervult eigenlijk twee functies: hij spreekt recht, en hij adviseert de politieke overheden. De eerste functie wordt vervuld door de afdeling Administratie, de tweede door de afdeling Wetgeving.

Rechters in de Raad van State worden staatsraden genoemd. Ze worden bijgestaan door auditeurs, die adviezen formuleren over de voorgelegde zaken. De auditeurs lichten het dossier dus vooraf al juridisch door. Staatsraden en auditeurs worden officieel benoemd door de koning, maar in de praktijk beslist de federale minister van Binnenlandse Zaken.
De staatsraden worden benoemd op voordracht van de Raad van State zelf; de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat mogen hun advies daarover geven. Om hun onafhankelijkheid te waarborgen, worden staatsraden en auditeurs voor het leven benoemd. Enkel het Hof van Cassatie kan staatsraden van hun functie ontheffen als zij niet voldoen aan de waardigheid van hun ambt.
De auditeurs worden benoemd aan de hand van een lijst, geordend volgens hun resultaat op een vergelijkend examen dat door de Raad van State wordt georganiseerd. De auditeurs kunnen worden afgezet of geschorst door de koning.

De afdeling administratie bestaat uit negen kamers: vier Nederlandstalige, vier Franstalige en een tweetalige. Elke kamer heeft drie leden.

De Raad van State, afdeling Administratie, toetst op verzoek van een belanghebbende burger een beslissing van een administratieve overheid op naleving van de Grondwet, de wetten, de decreten en ordonnanties. Die administratieve overheid kan de regering zijn, een provincie of gemeente, of een administratie. Concreet wordt nagegaan of de aangevochten beslissing de bevoegdheidsregels respecteert, in overeenstemming is met de hogere normen, en de beginselen van behoorlijk bestuur in acht neemt. Beginselen van behoorlijk bestuur zijn bijvoorbeeld de hoorplicht en de motiveringsplicht. Wordt de administratieve beslissing onwettig bevonden, dan vernietigt de Raad van State ze.

De wet bepaalt letterlijk dat 'de Raad van State beslist door middel van arresten over de beroepen tot nietigverklaring of schorsing wegens schending van hetzij substantiële hetzij op straffe van nietigheid voorgeschreven vormvoorschriften, overmatig gebruik of misbruik van macht, ingediend tegen de handelingen en reglementen van de diverse administratieve besturen, en tegen de administratieve handelingen van de wetgevende vergaderingen of hun organen, inclusief de bij deze vergaderingen aangestelde bemiddelaars, van het Rekenhof en het Arbitragehof, en de organen van de rechterlijke macht en de Hoge Raad voor de Justitie in verband met de openbare aanbestedingen en de leden van hun personeel'.

De Raad van State heeft nog andere, meer specifieke bevoegdheden. Zo behandelt hij de cassatieberoepen tegen de beslissingen van administratieve rechtscolleges. Hij vervult dan dezelfde functie als het Hof van Cassatie heeft ten overstaan van de gewone rechtscolleges (enig verschil: het administratieve rechtscollege waarnaar wordt doorverwezen is van bij de eerste cassatie gebonden door het arrest van de Raad van State). De Raad van State doet verder uitspraak in bevoegdheidsconflicten tussen de administratieve rechtscolleges.

In bepaalde gevallen is de Raad belast met volledige rechtsbevoegdheid, wat inhoudt dat hij voluit ten gronde kan oordelen (zoals de gewone rechtscolleges dat doen). Dat is bijvoorbeeld het geval bij de behandeling van een beroep tegen de beslissing van een bestendige deputaties in verkiezingszaken.

Er staat in de interne orde geen rechtsmiddel open tegen de arresten van de Raad van State. Alleen een voorziening in cassatie is mogelijk wegens niet-naleving van de regels die de bevoegdheden van de Raad van State en de rechtscolleges van de rechterlijke orde bepalen (bevoegdheidsconflicten).

De afdeling Wetgeving van de Raad heeft geen rechterlijke bevoegdheid. Haar taak bestaat erin de parlementen en regeringen van het land advies te geven over de wettigheid en de juridische kwaliteit van voorstellen en ontwerpen van wetten en besluiten. Dat is dus vooraleer ze door de wetgever worden goedgekeurd.

Voor meer inlichtingen over de opdrachten en de organisatie van de Raad van State: www.raadvst-consetat.be