Parlementaire onderzoekscommissies


De Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat hebben de mogelijkheid bijzondere onderzoekscommissies op te richten om controle uit te oefenen op de ministers en de regeringen (artikel 56 grondwet en de wet van 3 mei 1880 op het onderzoeksrecht). Die commissies worden dan belast met het onderzoek naar een welomschreven probleem binnen een bepaalde termijn.

Parlementaire onderzoekscommissies beschikken over de macht die is toegekend aan een onderzoeksrechter. Ze mogen getuigen horen - ook onder ede - en ze met elkaar confronteren. Verder kunnen ze een beroep doen op experten, kunnen ze huiszoekingen, inbeslagnemingen of telefoontaps gelasten, en doen overgaan tot een arrestatie. Voor het stellen van die laatste onderzoeksdaden zijn de onderzoekscommissies wel aangewezen op een magistraat die door de voorzitter van het hof van beroep aangeduid wordt. Een verdachte persoon 'veroordelen' mogen de commissieleden niet. Aanwijzingen van schuld moeten overgemaakt worden aan justitie, die zonodig vervolging zal instellen.

De werkzaamheden worden afgesloten met een rapport, dat aan de plenaire Kamer of Senaat voorgelegd wordt. Het debat erover wordt doorgaans afgerond met het goedkeuren van moties.

Voor 1980 zijn er nauwelijks onderzoekscommissies geweest, 6 om precies te zijn. Intussen zijn het er 20 in de Kamer en 8 in de Senaat. Het parlement richt deze commissies op naar aanleiding van belangrijke actuele gebeurtenissen: de affaire-Dutroux, de genocide in Rwanda, het faillissement van Sabena, het grootbanditisme of het fenomeen van de sekten...

Het gaat om een belangrijk instrument van politieke controle vanwege de wetgevende macht. Concreet met de commissie-Dutroux/Nihoul en de Bende-commissie oefende de Kamer zo intensief toezicht uit op de ministers verantwoordelijk voor politie en justitie.

Onderzoekscommissies ad hoc kunnen ook worden opgericht door de parlementen van de gemeenschappen en gewesten. Zo richtte het Vlaamse Parlement er een op rond de toekenning en aanwending van scheepskredieten, en bestudeerde een onderzoekscommissie in het Waalse Gewest de situatie rond afvalstortplaatsen in de regio.


www.dekamer.be
www.senaat.be
www.vlaamsparlement.be
www.pcf.be
www.parlement.wallonie.be
www.parlbru.irisnet.be