Documenten ontvreemden, afluisteren, brieven en radioberichten onderscheppen


'Geen oneerlijke methoden gebruiken om informaties, foto’s en documenten te bekomen', staat in de Verklaring der Rechten en Plichten (IFJ, 1971, plicht 4). Verder preciseert plicht 5 nog dat 'journalisten zich ertoe verplichten het privé-leven van de mensen te eerbiedigen'. Onder die bepalingen valt ongetwijfeld ook een verbod om dossiers te stelen, telefoons af te luisteren of andermans brieven te openen.

Ook het recht voorziet in straffen daarvoor:

• Inbraak en diefstal zijn misdrijven die journalisten net zomin als welke andere burger ook mogen plegen.
• Wie opzettelijk, met behulp van een toestel rechtstreeks privé-communicatie of -telecommunicatie waaraan hij niet deelneemt, afluistert of opneemt zonder de toestemming van alle betrokkenen, riskeert zes maanden tot een jaar cel en/of een geldboete van 1.000 tot 50.000 euro. Voor wie die informatie verspreidt, zijn de straffen nog zwaarder (Strafwetboek, artikel 314 bis). Het registreren van het gesprek door een van de gesprekspartners buiten het weten van de andere partij om is niet strafbaar. Daarop is wel een uitzondering, die in de journalistieke wereld vaak kan voorkomen: wanneer het gaat om een gesprek met een vertrouwelijk karakter, waarbij de andere partij ook expliciet op die vertrouwelijkheid heeft gewezen.
• De wet van 30 juli 1979 met betrekking tot de radiocommunicatie verbiedt het bezit - en a fortiori het gebruik - van een radiocommunicatiezender-ontvanger ('scanner') zonder de toestemming van de voor de telecommunicatie bevoegde minister. Toch gebruiken bepaalde journalisten deze toestellen om de communicatiefrequenties van politie, brandweer of medische teams af te luisteren. Soms leidt dat tot een vervolging. In Brussel werd dit soort zaak reeds beslecht met een minnelijke schikking in strafzaken.
• Mag een journalist (proberen te) telefoneren met een gevangene en hem interviewen? Er bestaat geen regel die dit verbiedt. Naar aanleiding echter van een incident eind 2002, toen een RTBF-journalist een telefonisch interview had verkregen met de terrorist Nizar Trabelsi die preventief aangehouden was in de gevangenis van Vorst, heeft de minister van Justitie de regels over het telefonische contact van gevangenen met de buitenwereld nog verstrengd.
• Wie brieven onderschept en het briefgeheim schendt, riskeert acht dagen tot een maand cel en/of een geldboete van 130 tot 1.000 euro (Strafwetboek, artikel 460).