De advocaat Een advocaat verdedigt de belangen van een cliënt in de vorm van advies, bijstand of vertegenwoordiging.
Iedereen kan in principe beslissen om zich zelf te verdedigen voor de rechtbank. Tenzij de rechter meent dat de emoties te hoog oplopen of dat de betrokkene door gebrek aan ervaring niet fatsoenlijk en klaar zijn zaak kan bepleiten, staat het de betrokkene dus vrij zich al dan niet door een advocaat te laten bijstaan. Voor een assisenzaak of een burgerlijke (niet-strafrechtelijke) procedure bij het Hof van Cassatie is bijstand van een advocaat evenwel altijd verplicht.
Advocaten beschikken over een pleitmonopolie. Wanneer iemand er dus voor kiest zich voor een rechtbank te laten bijstaan, kan dat enkel door een advocaat gebeuren. De wet bepaalt bij wijze van uitzondering dat iemand zich voor de arbeidsrechtbank door een vakbondsafgevaardigde kan laten bijstaan.
De etiquette wil dat een cliënt zijn advocaat met 'meester' aanspreekt, maar een buitenstaander hoeft dat niet te doen. Een advocaat is een raadsman, geen raadsheer - dat is de titel van een magistraat bij het Hof van Cassatie, een arbeidshof of een hof van beroep. Advocaten spreken elkaar aan met ‘confrater’.
Een jurist die kandidaat is om advocaat te worden, moet eerst drie jaar stage lopen en intussen een cursus volgen met het oog op het bekomen van een getuigschrift van bekwaamheid tot het uitoefenen van het beroep van advocaat (BUBA-attest). Pas nadien kan hij worden ingeschreven op het tableau van de Orde van Advocaten.
De
balie is het geheel van alle advocaten van een zelfde gerechtelijk arrondissement. België telt 27 gerechtelijke arrondissementen en dus 27 balies: 13 in Vlaanderen, 13 in Wallonië en 1 in Brussel. De laatste balie is samengesteld uit de Nederlandse Orde van Advocaten bij de Balie te Brussel en de Ordre français des avocats du barreau de Bruxelles. De balie van Cassatie moet aan dit lijstje worden toegevoegd (Orde van de Advocaten bij het Hof van Cassatie).
Elke balie kiest een
stafhouder, die de algemene vergadering van de advocaten van zijn balie voorzit. Hij vertegenwoordigt zijn balie bij de overheid, treedt op in de geschillen die advocaten onder elkaar, met de rechtbanken of met andere gerechtelijke instanties kunnen hebben en onderzoekt de klachten tegen advocaten. In voorkomend geval kan hij beslissen de zaak voor de tuchtraad te brengen. De stafhouder zit ook de Raad van de Orde voor die belast is met het vrijwaren van de eer van de Orde van Advocaten. Advocaten zijn immers onderworpen aan deontologische regels die eigen zijn aan hun beroep. De
Raad van de Orde waakt dus over de handhaving van de beginselen van waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid die aan de basis liggen van het beroep van advocaat. Deze raad is ook belast met het bestraffen van de misdrijven en fouten van de advocaten.
Op nationaal vlak zijn er twee Ordes van de balies ingesteld, een voor de Nederlandstalige advocaten en een voor de Franstalige en Duitstalige advocaten. Zij moeten de advocaten bij de overheid vertegenwoordigen en waken over de harmonisering van de regels en gebruiken van het beroep van advocaat.
Orde van Vlaamse Balies: www.advocaat.beOrdre des barreaux francophones et germanophone: www.avocat.be