Politierechtbank
Er zijn in het totaal 32 politierechtbanken in het land, wat neerkomt op minstens één per gerechtelijk arrondissement.
Een politierechter zetelt steeds alleen. De functie van openbaar aanklager wordt vervuld door de procureur des konings of een lid van het arbeidsauditoraat in de zaken van sociaal strafrecht.
De politierechtbank is bevoegd voor de berechting van alle
overtredingen en verder van alle
wanbedrijven die worden omgezet in overtredingen. Dat laatste is mogelijk wanneer er verzachtende omstandigheden in acht genomen worden. Maar ook
alle verkeersmisdrijven, inbegrepen die welke onder de noemer 'wanbedrijf' vallen, behoren tot de rechtsmacht van de politierechter. Een voorbeeld: verkeersongevallen met gewonden of doden. Zijn er gewonden, dan gaat het juridisch om een geval van onopzettelijke slagen en verwondingen. Een verkeersongeval met dodelijk slachtoffer wordt gerubriceerd als onopzettelijke doding (
zie hoger Hoofdstuk 1, Afd. 2). De politierechtbank behandelt deze zaken ook wanneer er verzwarende omstandigheden zijn, zoals dronkenschap of vluchtmisdrijf. Tot slot kan de politierechter in sommige bij wet vastgelegde gevallen een huiszoeking bevelen.
De politierechtbanken zijn ook nog bevoegd voor alle
burgerrechtelijke geschillen inzake verkeer, met andere woorden voor verkeersongevallen die niet tot een strafvervolging hebben geleid. Aan de politierechter komt het toe de verantwoordelijkheden en schadevergoedingen vast te stellen. Op verkeersgebied oordeelt de politierechtbank dus over twee soorten vorderingen, de burgerlijke rechtsvordering en de strafvordering.
Hoger beroep tegen een beslissing van de politierechtbank is altijd mogelijk bij de correctionele rechtbank (d.w.z. de
correctionele kamers van de rechtbank van eerste aanleg).
Gaat het evenwel om een louter burgerrechtelijk verkeersgeschil met een inzet tot 1.240 euro, dan is geen hoger beroep mogelijk. Gaat de inzet 1.240 euro te boven, dan moet het hoger beroep worden ingesteld bij de
burgerlijke kamers van de rechtbank van eerste aanleg.